Có thể vừa thiền tứ niệm xứ (Vipasana) và đọc tụng chú hay không?
Hỏi đáp thực hành thiền và tâm linh – Trong Suốt – Nha Trang T5/2018
Shanti: Thưa Thầy cho em hỏi một câu về việc thực hành của cá nhân mình ạ. Em cũng rất tâm đắc cách Thầy nói về thiền, định nghĩa về thiền, đó là sống trong mọi giây phút hiện tại, thì khi mà em thích đọc tụng chú nhưng em lại thích thiền về bên tứ niệm xứ ạ, Vipasana. thì cái đấy nó có ảnh hưởng đến nhau không ạ?
Thầy Trong Suốt: Cả hai cách đều gọi là làm em ở trong hiện tại hết. Em chọn một cách nào cũng được.
Shanti: Tại vì có thể có nhiều thầy nói là chỉ nên theo một thôi, nhưng tự nhiên em thấy thích, vì việc tụng chú không phải vì để lợi cho mình mà đấy là mình mang lại lợi lạc cho chúng sinh và năng lượng nó đem lại, chính vì vậy em thích đọc tụng chú.
Thầy Trong Suốt: Chưa, chưa đủ, em mới tụng chú để mang lại ích lợi cho chúng sinh. Còn thầy đang nói là hãy tụng chú để thiền. Bản thân thần chú sinh ra là để hành giả thiền. Khi em đọc chú và em lắng nghe âm thanh của thần chú, hoặc là em lắng nghe chính âm thanh trong đầu em nó kêu ấy, hoặc là em để ý vào hơi thở của em khi tụng chú, thì tâm của em nó ở trong hiện tại ngay lập tức. Thần chú chính là phương tiện để dẫn em về lại hiện tại. Như vậy chưa liên quan gì đến giá trị siêu hình cả.
Thực dụng mà nói, học trò thầy chẳng hạn nhé là thầy dạy mọi người hít vào đọc Om Mani, thở ra đọc Pêmê Hung và để ý vào hơi thở. Tức là tâm của họ ở trong hiện tại luôn, chính là thiền luôn.
Tham khảo: Niệm chú Om Mani Padme Hum theo hơi thở
Shanti: Dạ! Em cũng thấy rất tâm đắc với cách Thầy dạy cho học trò của mình, Thầy nói đúng như vậy, khi em tụng chú thì đúng là nó trở về với giây phút hiện tại. Đó là cái mà em trải nghiệm bằng thực tế của mình, thế nhưng mình đi vào con đường này rồi, vì em không được ở gần vị thầy mà khai tâm cho em, nên em nhiều khi có những cái thắc mắc mà em vẫn còn cảm thấy mơ hồ. Tại vì mình theo cái kia mà lại đọc cái này thì không biết nó có bị gì không? Nhưng khi Thầy giải thích vậy thì em thấy đúng trải nghiệm của chính mình.
Thế nào là trạng thái không-thiền?
Shanti: Dĩ nhiên đọc sách thì rất nhiều, nó vô vàn. Nhưng mà thầy có thể cho em biết thế nào gọi là trạng thái không thiền không ạ?
Thầy Trong Suốt: Không thiền ấy hả?
Trạng thái không thiền là không cố gắng thiền mà vẫn ở trong thiền.
Shanti: Oà, tuyệt vời! Vâng!
Thầy Trong Suốt:
Không cố gắng thiền mà vẫn ở trong thiền. Còn nếu vẫn cố gắng thiền thì cũng là thiền nhưng vẫn là có sự cố gắng. Bản chất là em vốn ở trong thiền sẵn rồi. Nhưng do những nhầm lẫn nào đó mà em chạy ra khỏi nó. Chứ không phải là em vốn ở ngoài thiền, xong phải cố gắng chui vào trong thiền.
Khi em hiểu rằng thiền là cái có sẵn, chỉ những vọng tưởng, nhầm lẫn làm mình quên mất thì em sẽ tu hành theo kiểu khác. Em tu hành theo kiểu không nỗ lực, vì nỗ lực nó làm mình ra khỏi thiền nên mình không nỗ lực. Và mình trong thiền dễ dàng.
Còn loại thứ hai là tu hành theo kiểu nỗ lực. Mình mặc định là mình đang ở ngoài thiền, làm thế nào đó chui lại. Thì cách đấy gọi là cách tu hành tầm thường, cổ điển, thông thường. Còn tu hành cao cấp là tu hành càng ít nỗ lực càng tốt. Đấy, sau này học trò của thầy, như là nhóm 1 này, là thầy toàn dạy cách không thiền mà ở trong thiền. Chứ không phải mình cố thiền để trong thiền.
Cố thiền để trong thiền nghĩa là mình vẫn đang nhầm lẫn. Nhưng nếu em bắt đầu mà em đã không thiền thì quá khó. Nên là em phải nương tựa vào một phương pháp nào đó để em tiến bộ đã. Sau đó dần dần em phải tìm con đường làm cho em không cố gắng gì mà vẫn ngộ được.
- Còn đã phải cố gắng mới ngộ có nghĩa vốn là không ngộ.
- Còn không có cố gắng mà ngộ thì vốn là đã ngộ.
- Giáo lý mà vốn đã ngộ là giáo lý cao cấp nhất của nhà Phật.
- Còn giáo lý phải cố mới ngộ là thấp hơn của nhà Phật.
Cả hai là Phật Pháp hết, và đều tốt, không có gì sai.
Nhưng mà nó phụ thuộc vào trình độ hành giả, nghĩa là tập đúng cách thì dần dần đến đoạn mà không cố gắng. Thầy có thể ngồi nói chuyện với các em như thế này, thậm chí ca hát, nhảy múa, mắng chửi v.v… nhưng mà tâm không bao giờ rời khỏi thực tại. Không ra khỏi nổi luôn, không ra nổi, chứ không phải là cố xong rồi ở lại, mà là không ra nổi luôn. Đấy, nó cần em ở trình độ cao hơn. Nó cần kiến cao hơn cái em có bây giờ. Đấy, em phải có một cái nhìn thế giới khác, sau đấy thì em mới làm thế được.
Shanti: Dạ vâng em cảm ơn!
Nhầm lẫn căn bản về thiền của mọi hành giả là gì?
Bạn Mai: Sau khi cô Lan (Shanti) hỏi thì em muốn hỏi tiếp về điều đó. Có nghĩa là, bản thân em cảm thấy rất khó kiên trì với một phương pháp nào đó. Vừa rồi cô hỏi Thầy thì em hiểu ý là chỉ cần mình đi theo mục đích đúng, nghĩa là đưa tâm mình trở về với hiện tại.
Ví dụ, có những khoảng thời gian em cảm nhận khi em ngồi nghe chú đại bi, em hát theo nó, thì em cảm nhận mình thoải mái và mình ở với giây phút đó. Nhưng đến một thời gian nào đó thì điều đó nó không làm em có cảm giác đấy nữa.
Ví dụ như khi em tập Yoga thì em đến một khoảng thời gian nào đó tự nhiên những cái động tác Asana đấy, em cảm thấy nó không đưa mình về hiện tại. Mình tập nhưng mà chỉ ở cái xác bên ngoài thôi.
Tự nhiên em gặp một vị thầy tập Tai-chi chẳng hạn, tự dưng em cảm thấy lúc đó Tai-chi nó đưa em về được cảm giác mà ở hiện tại hơn, thì em cứ ngắt lẻ, ngắt lẻ đủ mọi phương pháp như thế, thì liệu điều đó nó có phải là sai, và nó ảnh hưởng đến con đường của mình không?
Lúc đấy em nghĩ rằng nó chỉ là phương tiện thôi, mình có thể dùng đủ mọi cách, miễn sao mình đi theo đúng mục đích của mình là đưa tâm mình về với hiện tại. Em không biết là suy nghĩ đó của em nó có đúng hay không, hay là mình phải kiên trì nỗ lực để theo một phương pháp nào đó.
Thầy Trong Suốt: Rồi! Tốt! (Thầy cười) Hay!
Em đang nói về một vấn đề gọi là nhầm lẫn căn bản của mọi hành giả. Mọi hành giả đều tin rằng đưa tâm về hiện tại là xong, là nhầm lẫn cực kỳ căn bản của thời đại này.
Quá nhiều sách viết về việc đó. Thầy giỏi cũng nói, thầy dốt cũng nói. Một lúc sau ai cũng tưởng rằng cứ đưa tâm về hiện tại là xong. Nhầm to, hoàn toàn nhầm to. Đấy, vì em nhầm từ chỗ đấy rồi thì tất cả cái sau sai hết.
Từ cái căn bản em đã sai rồi. Em đã sai, em tin rằng thực hành thiền tức là đưa tâm về hiện tại. Thì từ đấy trở đi em sẽ làm gì thì làm – vẫn sai.
Em có Tai-chi cũng sai, có Asana cũng sai, em có thực hành thiền Phật cũng sai, em có tứ niệm xứ cũng sai. Bởi vì sao?
Thiền không phải là đưa tâm về hiện tại.
Không phải luôn. Thầy vừa nói một lần rồi, thầy nói lại một lần nữa. Thiền – không phải đưa tâm về hiện tại. Đưa tâm về hiện tại không phải là thiền. Thiền là kinh nghiệm trực tiếp sự thật.
Ví dụ thầy nói là nếu mà mình muốn
- kinh nghiệm vô thường một cách trực tiếp, thì đấy là thiền.
- Mình kinh nghiệm vô ngã một cách trực tiếp, thì đó là thiền.
- Mình kinh nghiệm tính không một cách trực tiếp, thì đó là thiền.
- Mình kinh nghiệm chân như một cách trực tiếp, thì đó là thiền.
Thiền không phải là đưa tâm về thực tại. Đấy, thế là em sai từ đấy, cái sau sai hết.
Đưa tâm về hiện tại chỉ là một trò chơi của tâm trí mà thôi.
Đó là một game, tâm trí nó chơi các game khác dở quá, chán quá, khổ quá. Chợt nghĩ lung tung khổ quá. Nghĩ về ngày mai, ngày kia khổ quá, hôm nay khổ quá. Hôm nay tôi chơi game là quay về hiện tại, để nó có một tí lạc. Một tí thôi vì sao? 5 phút sau nó chịu không nổi hiện tại. (Thầy cười) Đúng không?
Ở hiện tại đâu có sướng mãi đâu. Nó không chịu nổi, nó lại chạy đi mất. Thế là nó cứ chạy ra chạy vào hiện tại. Nó chơi game gọi là đưa tâm về hiện tại. Game đấy là game của tâm trí. Game đấy là game của người mà không biết thế nào là thực tại thì mới chơi game đấy.
Nên là tâm trí nó thế đấy, nó chán trò nghĩ về ngày mai, ngày kia rồi. Đưa tâm về thực tại 5 phút. 5 phút sau nó chán quá. Như là em đấy. Asana rồi chán quá, lại sang Tai-chi, Tai-chi chán quá lại sang cái khác. Nếu em thực sự muốn thiền thì đầu tiên em cần không phải là đi ngồi thiền. Không phải Asana, không phải Tai-chi, em phải đi học và hiểu, học hiểu Kiến. Lúc nãy thầy nói Kiến Thiền Hành. Em phải bắt đầu từ hiểu đã.
Hiểu tại sao phải thiền? Thiền để làm gì? Thế nào là thiền?
Em cần học cái đấy đã. Sau rồi em có mục đích rõ ràng. Em hiểu rõ thiền để làm gì. Tại sao lại thiền. Em đi về đâu. Lúc đó em mới tìm phương pháp thiền hợp với em nhất. Đấy có thể chính là Asana, có thể Taichi, gì cũng được. Thế bây giờ thầy hỏi em là em đưa tâm về hiện tại để làm gì? Em không trả lời được ngay. Đúng không? Hiểu không? Em đưa tâm về hiện tại để làm gì?
Bạn Mai: Em không biết dùng từ như thế nào, nhưng mà ý là cái từ đưa tâm về hiện tại nó không có thể hiện hết được ý của em. Có nghĩa là để mình… bình tĩnh hơn, mình có thể nhìn rõ được mọi thứ và mình dễ dàng chấp nhận mọi điều là nó có thay đổi.
Thầy Trong Suốt: Em đưa tâm về hiện tại để em bình tĩnh hơn này, để em nhìn rõ được mọi điều này, chấp nhận thay đổi. Đấy có phải là trò chơi của tâm lý không? Động cơ em sai ngay từ đầu còn gì nữa.
Bạn Mai: Dạ!
Thầy Trong Suốt: Thầy nhắc lại này! Nếu em thực hành chân chính, em đưa tâm về hiện tại để em kiểm chứng được sự thật. Đấy, động cơ duy nhất đúng để đưa tâm về hiện tại là em kiểm chứng được sự thật mà Phật dạy, hoặc thầy em dạy.
Ví dụ, tâm em ở trong hiện tại, em sẽ cảm nhận được một trạng thái vô ngã, ví dụ thế. Khi tâm ở trong hiện tại nó không nhảy múa lung tung, nó không kịp nghĩ về tôi về người nữa, lập tức là vô ngã luôn, em kiểm chứng vô ngã khi tâm ở trong hiện tại.
Em kiểm chứng được một cái gọi là không có thời gian, miễn là tâm ở trong hiện tại. Khi tâm ở trong hiện tại mà không bịa đặt về quá khứ tương lai, em chỉ có một trạng thái phi thời gian. Đấy là em kiểm chứng được sự thật. Hãy đưa tâm về hiện tại để kiểm chứng sự thật, chứ không phải để có một trò chơi tâm lý mới.
Như vậy trông thì hai ông thầy nói giống nhau. Ông nào cũng bảo tâm ở hiện tại đi, nhưng một ông thì nói sự thật, một ông nói về một trò chơi tâm lý. Và dẫn tới hai kết quả khác nhau.
- Em, nếu có động cơ tìm sự thật, kiểm chứng về nó, đưa tâm về hiện tại thì nó hiện ra ngay lập tức. Tất cả những cái muốn kiểm chứng nó sẽ hiện ra: vô ngã, tính không, v.v… hiện ra ở trong thực tại, trong hiện tại.
- Còn nếu em không có động cơ đấy thì đúng là em đang chơi một trò chơi tâm lý. Nghĩ về tương lai quá khứ chán rồi, tôi muốn bình tĩnh hơn, tôi muốn hài lòng hơn, chấp nhận hơn, tôi chui về hiện tại.
Trông giống hệt nhau đúng không? Nhưng mà sai lệch nửa đường tơ, đất trời liền xa cách. Đấy! Chớ nghĩ chuyện ngược xuôi, thì hiện liền trước mặt.
Đưa tâm về hiện tại chính là để mình thoát khỏi những nhầm lẫn và mình kinh nghiệm trực tiếp hiện tại. Thực tại, sự thật hiện ra mồn một. Khi tâm ở trong hiện tại, đấy là lý do tất cả các pháp thiền đều đưa tâm về hiện tại.
Nhưng thời đấy mà thầy nói nó mai một mất rồi. Bây giờ thời nay là gì? Đưa tâm về hiện tại để bình an, để bình tĩnh, để hiểu rõ thế giới, để nhẹ nhàng hơn. Như vậy nó đang méo mó lắm rồi.
Đấy, còn em muốn hết méo mó thì em làm điều thầy nói. Học đi! Đừng có vội nhảy vào thiền vội. Bệnh của người tu hiện đại là nhảy vào thiền quá sớm, trong khi chưa biết tại sao lại thiền, thiền để làm gì.
Xem thêm bài: Có nên ngồi thiền hay không? Khi nào mới nên thiền?
Đấy, vì không biết nên là nhầm lẫn. Hãy quay về hiện tại nếu em có động cơ kiểm chứng sự thật. Em quay về hiện tại để em kinh nghiệm trực tiếp sự thật mà em hằng tìm kiếm, có thể là vô thường, là vô ngã, là tính không, là bất kì cái gì. Đấy, lúc đấy thiền mới gọi là thiền.
Trước đấy gọi là trò chơi tâm trí. Trò chơi của tâm trí đã chán quá tương lai, quá khứ, quay lại hiện tại chơi cho vui. Rồi lúc sau nó lại chán hiện tại, nó nhảy ra quá khứ, tương lai chơi cho vui, mãi mãi không bao giờ dừng. Chỉ có trí tuệ mới cắt được tất cả đống trò chơi nhầm lẫn ấy thôi. Mà trí tuệ không phải là đọc sách ra, mà là đấy: Kiến, Thiền và Hành. Đọc xong hiểu, hiểu xong kinh nghiệm nó trực tiếp là thiền, xong đem vào cuộc sống mà sống.
Bạn Mai: Dạ! Em cám ơn!
Thầy Trong Suốt: Được. (Mọi người vỗ tay)
Xem thêm: Thiền trong đời sống hàng ngày
>>> Bài viết hay? - Nếu bạn thấy bài viết hay - hấp dẫn - thú vị - hữu ích, xin bạn ủng hộ mình 1 ít donate với nhé! Mình sẽ rất vui khi được bạn ủng hộ để ngày càng có động lực phát triển website, đem lại nhiều bài viết hay - hấp dẫn - thú vị - hữu ích để phục vụ bạn đọc miễn phí! Thank you! _()_ >>> Link donate/ủng hộ ở đây ạ: https://ohay.io.vn/donate-cafe/
