Theo Lục Tổ hay theo Thần Tú?

Tiệm Ngộ và Đốn Ngộ

Chào các bạn,

Tiệm ngộ là từ Phật giáo, có nghĩa là ngộ từ từ, mỗi ngày một chút, khác với đốn ngộ là ngộ ngay tức thì.

Hai đường ngộ đương nhiên là có từ muôn đời, nhưng theo sử sách (có giấy bút ghi lại) thì có thể bắt đầu từ hai đệ tử của Ngũ tổ Hoằng Nhẫn (tổ thứ 5 của Thiền tông Trung Hoa).

Tiệm ngộ có bài thơ của thiền sư Thần Tú làm kim chỉ nam:

Thân thị bồ đề thọ,
Tâm như minh cảnh đài,
Thời thời cần phất thức,
Mạc sử nhạ trần ai.

Dịch:

Thân là cây bồ đề,
Tâm như đài gương sáng,
Luôn luôn phải lau chùi,
Chớ để dính bụi bặm.

Đốn ngộ có bài thơ của thiền sư (sau này là lục tổ) Huệ Năng làm kim chỉ nam:

Bồ đề bổn vô thọ,
Minh cảnh diệc phi đài,
Bổn lai vô nhất vật,
Hà xứ nhạ trần ai.

Dịch:

Bồ đề vốn không cây,
Gương sáng cũng chẳng đài,
Vốn đến không một vật,
Chỗ nào dính bụi bặm.

Ngày nay hầu như mọi Thiền viện đều chỉ dạy tiệm ngộ, và đốn ngộ xem như đã thất truyền.

Các bạn cần hiểu chữ “ngộ” không có nghĩa hiểu biết như ta đọc chữ và hiểu chữ. Ngộ có nghĩa là hiểu biết tận xương tủy, tận mỗi tế bào trong cơ thể, làm cho ta trở thành một người hoàn toàn mới, so với con người cũ của ta trước khi chứng ngộ. Ví dụ dễ hiểu nhất là một người bị đụng xe, nằm hôn mê cả một năm sau mới tỉnh dậy. Sau khi tỉnh dậy người ấy ngộ rất rõ là cuộc đời phù du đến thế nào, tiền bạc và vật chất phù du đến thế nào, tham sân si là tù ngục thế nào, yêu người là quan trọng đến thế nào, tạ ơn là quan trọng đến thế nào, mỗi phút giây ta sống ta cần sử dụng thời gian thế nào cho linh hồn của ta và linh hồn thế giới… Và người tỉnh thức đó suy nghĩ và sống theo tri kiến đã chứng ngộ đó, như một thánh nhân, và không còn là người phàm phu trước khi đụng xe.

Ví dụ này cho chúng ta thấy đốn ngộ vẫn xảy ra ngày nay, nhưng thường là trong những trường hợp sốc cực mạnh đến tâm thức của một người. Nghe Kinh Kim Cang đến câu “Ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm” mà “hốt nhiên đại ngộ” như Lục tổ Huệ Năng, hay như “Khi Bồ tát Quán tự tại thực hành trí tuệ Bát Nhã thâm sâu, thấy được mình là Không liền vượt qua mọi khổ nạn”, là rất hi hữu.

Chúng ta thường ngộ từ từ. Như là, mình rất hiểu câu “ưng vô sở trụ” và có thể giải thích cho các bạn từ mọi góc cạnh khác nhau của nó, và có lẽ là rõ ràng hơn rất nhiều thầy, nhưng mình thấy rõ là cách sống của mình chưa đạt được hết tinh thần của câu đó và cứ phải tu tập hàng ngày.

Hay là chúng ta hiểu lầm khái niệm “đốn ngộ”? Hay là “đốn ngộ” cũng chỉ là hiểu rất sâu sắc một câu nói, một điều gì, nhưng con người mình vẫn không hoàn toàn và vẫn phải rèn luyện hàng ngày?

Thiền sư Shoun viết trước khi chết:

Năm mươi sáu năm gắng sống tử tế
Đi đường tôi trong thế giới này
Giờ mưa đã ngừng, mây đã hết
Trời trong xanh một mảnh trăng đầy

Tức là đến giờ chết Thiền sư mới chấp nhận mình đã ngộ (một mảnh trăng đầy), còn cả đời là “gắng sống tử tế.”

Dù là ngộ kiểu nào, thì mình có khuynh hướng tin rằng, con người chúng ta, dù là Phật sống hay Thánh sống, thì cũng không thể nào đạt đến điểm cuối cùng của toàn thiện, vì toàn thiện là một ý tưởng tinh tuyền mà đời sống vật thể của người còn sống là không thể tinh tuyền. Chúng ta chỉ có con đường tiến đến toàn thiện, mà không thể đạt đến toàn thiện. Điều này hoàn toàn tốt cho con người, vì nó giúp chúng ta luôn khiêm tốn và cố gắng.

Trong Thánh kinh Chúa Giêsu nói một câu rất ấn tượng với mình:

Một người quan quyền hỏi Giêsu:
“Thưa thầy tốt, tôi phải làm gì để được cuộc sống vĩnh cửu?”

Giêsu trả lời:
“Tại sao anh gọi tôi là tốt? Không ai tốt—ngoại trừ chỉ Thiên chúa.”

(A certain ruler asked him, “Good teacher, what must I do to inherit eternal life?” 19
“Why do you call me good?” Jesus answered. “No one is good—except God alone.” Luke 18:18-19).

Tốt (good) chỉ là một chữ chúng ta dùng bình thường mà còn như thế, nói chi đến từ vĩ đại như “toàn thiện”.

Cho nên chúng ta tốt hơn là đừng bao giờ nghĩ là mình đã đạt đến đỉnh điểm của sự lành (goodness) và không cần rèn luyện nữa. Một thanh kiếm, dù sắc bén đến đâu, mà không được chăm sóc thường xuyên thì sẽ có lúc rỉ sét, không còn dùng được.

Cuộc sống của chúng ta là một cuộc hành trình tiến đến toàn thiện, một mục đính chỉ luôn cách tầm tay ta 2cm, nhưng không bao giờ ta chạm tới. Và đây là một điều mầu nhiệm, vì nó luôn khuyến khích ta khiêm tốn và nỗ lực không ngừng trong việc rèn luyện trái tim của mình.

Kết quả quan trọng là ta luôn thấy ta tốt hơn hôm qua, mỗi ngày đều có một bước tiến.

Chúc các bạn luôn tăng tiến.

Mến,

Trần Đình Hoành
https://dotchuoinon.com/2014/04/28/tiem-ngo-va-don-ngo/

Bạn đọc comment:

Phạm Thu Hường
Khi em cố sức tìm kiếm sự giác ngộ, em chỉ thấy sự yếu đuối.
Khi em chấp nhận sự bất toàn và yếu đuối, không cố sức làm bất cứ điều gì, em nhìn thấy Thượng đế mỉm cười nâng đỡ.
Giác ngộ là mục đích tối hậu, nhưng không phải là điều quan trọng nhất, bởi vì Phật đã chẳng nói không có bờ bên kia, không có thế giới khác? Cho nên đạt được nhanh hay chóng thì đâu có gì khác nhau?
Cho nên em đồng ý với anh điều quan trọng nhất chính là : “mỗi ngày đều có một bước tiến.” Cứ đi rồi có ngày sẽ tới ????
Em H

Anh Quyết
“Nó luôn khuyến khích ta khiêm tốn và nỗ lực không ngừng trong việc rèn luyện trái tim của mình.
Kết quả quan trọng là ta luôn thấy ta tốt hơn hôm qua, mỗi ngày đều có một bước tiến”

Tam
“Ta luôn thấy ta tốt hơn hôm qua, mỗi ngày một bước tiến.” Cảm ơn Anh.

mattaxuanlanh
Dear Anh Hai
Em cảm ơn anh Hai đã giúp em hiểu sâu sắc hơn về sự “TIệm ngộ và đốn ngộ”

Em rất tâm đắc điểm anh Hai chia sẻ: “Một thanh kiếm, dù sắc bén đến đâu, mà không được chăm sóc thường xuyên thì sẽ có lúc rỉ sét, không còn dùng được”

Điều này cho em một cảm nhận: Mỗi cuộc đời, mỗi con người đều là những lữ khách trên hành trình tiến về nhà Cha, dù người đó có ở mức đang dần tiệm ngộ hay đã đạt đến đỉnh điểm của đốn ngộ rồi, thì vẫn có một mẫu số chung trong cuộc hành trình là vẫn phải nỗ lực rèn luyện trái tim mình mỗi ngày.

Vì vậy em hiểu tiệm ngộ hay đốn ngộ không là cùng đích, nhưng nó là phương thế quan trọng để hỗ trợ em nỗ lực rèn luyện trái tim mình từng ngày, đẻ mong sao em luôn thấy hôm nay em sống tốt hơn hôm qua, mỗi ngày đều có một bước tiến và như vậy em cảm nhận được cuộc sống an bình rồi.

Em chúc anh Hai luôn khỏe và an lành.

Em M Lành

Bui Thi Minh Chau
Anh Hoành luôn có những so sánh rất sâu sắc, thâm thúy giữa đạo Phật và Thiên Chúa giáo. Em rất thích bài viết này!

Đào Thu Hằng
Em có ý này băn khoăn, có lẽ đốn ngộ và tiệm ngộ đôi khi cũng là “thước đo” tương đối. Liệu có phải trong một kiếp người ngắn nên con người mới gọi là đốn ngộ. Nếu nhìn vào vô lượng kiếp thì đều là tiệm ngộ

Ngô Xuân Thảo
Mình cũng có ý nghĩ như Hằng, rằng tất cả đều là “tiệm ngộ”, nếu nhìn vào vô lượng kiếp.
Nhưng ví dụ của anh Hoành về một người đụng xe nằm hôn mê cả một năm trong bài viết ở trên, thì mình thấy rõ ràng là có “đốn ngộ”. Chính cái “sự cố” đó làm “tăng tốc” ngộ.
Vì vậy, mình nghĩ, nếu tự nhiên “đốn ngộ” mà không có một “sự cố” gì, thì đó cũng là “tiệm ngộ” mà thôi.
Có lẽ Lục Tổ Huệ Năng cũng là “tiệm ngộ”, nếu nhìn vào vô lượng kiếp chăng?

Thường thường, người ta hiện thế ở trên thế giới này, phần nhiều tín đồ của đức Phật, hơn một tỷ rưỡi rồi nhưng mà thực sự theo Thần Tú quá nhiều đi, theo Lục Tổ không có mấy người. Vì vậy mà tu thì đông mà thành đạo không có mấy ai. Cho nên đức Thầy ra đời xác định lại chỗ này:

Khùng nói cho già trẻ làm tin
Theo Lục Tổ chớ theo Thần Tú.

Ai muốn thành công đắc đạo, ai muốn làm đúng theo gương Phật để thành Phật thì phải theo Lục Tổ, tức là tu vô vi, còn theo Thần Tú là tu hình tướng. Nếu theo Thần Tú tu thì phải cạo đầu, tu thì phải vô chùa, tu thì phải tụng kinh gõ mõ. Đó là theo Thần Tú.

Còn theo Lục Tổ thì không quan trọng cái vấn đề vô chùa, tụng kinh, gõ mõ gì hết mà phải nhận ra cái Phật Tánh của mình, tức là cái Biết. Người nào nhận ra cái tâm thanh tịnh rõ ràng biết, tu đúng theo chân lý của Phật, không sanh không diệt. Cái Biết không lầm, cái Biết không sanh không diệt, cái Biết không tạo nghiệp, cái Biết không ô nhiễm thì cái đó là Phật. Ngàn người nhận cái đó cũng đều thành Phật hết một ngàn, một muôn người nhận cái Biết này đều thành Phật hết một muôn. Đó là tu theo Lục Tổ. Trái lại tu “Theo Thần Tú tạo nhiều chuông mõ – Từ xưa nay có mấy ai thành”, đó, từ xưa tới bây giờ không mấy người thành Phật là tại vì tu theo hình tướng. Đức Phật thì dạy tu vô vi mà Thần Tú thì dạy tu hình tướng, người ta chạy theo Thần Tú rồi tu theo Thần Tú, do đó cả ngàn năm rồi không ai đắc đạo, cái lý do là như vậy. Chúng ta phải theo Lục Tổ chớ theo Thần Tú, ai muốn thành Phật, ai muốn đắc đạo thì phải tu vô vi, trở lại cái Biết của mình là đắc đạo, là thành Phật theo Lục Tổ. Trái lại, theo hình tướng bên ngoài, tu giả dối bằng âm thanh sắc tướng thì hoàn toàn là đi vào lối cũ, tu theo lối cũ mau gần Diêm Vương, chứ không bao giờ thành công đắc đạo.

– Ông Năm Luật –

———————–
????Quý đồng đạo nghe, đọc các bài giảng về Pháp Kiến Tánh tại đây:

????Website: https://ongnamvandap.com
????Youtube: https://www.youtube.com/ongnamvandap
????Tổng hợp bài giảng Kiến Tánh trên app:
https://anchor.fm/ong-nam-van-dap (có app)

https://spoti.fi/2Qjevmd

#ongnamkientanh #ong5thuyetphap #ongnamdacphap
#phatphap #phatgiao

FB Tu học mỗi ngày

>>> Bài viết hay? - Nếu bạn thấy bài viết hay - hấp dẫn - thú vị - hữu ích, xin bạn ủng hộ mình 1 ít donate với nhé! Mình sẽ rất vui khi được bạn ủng hộ để ngày càng có động lực phát triển website, đem lại nhiều bài viết hay - hấp dẫn - thú vị - hữu ích để phục vụ bạn đọc miễn phí! Thank you! _()_ >>> Link donate/ủng hộ ở đây ạ: https://ohay.io.vn/donate-cafe/

Post Views: 799